Sadece yetenekleri yönüyle diğerlerinden farklı olan insan mıdır sanatçı?

İnsanın yeteneklere sahip olması, sanatçı olmasına yeter mi? Yetenek yönünden daha üstün özelliklere sahip olan sanatçıların, sosyal insan olarak insani yönlerinin de eksiksiz olması gerekmez mi?

Onlar toplumun önemsediği ve değer verdiği öğreten, aydınlatan, örnek olan insanlar değil midir?

Sanatçı, sanatını yeri geldiğinde sanat için yaparken, yeri geldiğinde insanlık için insanlık yararına yapan insandır. Yaşadığı toplum için toplumsal sorunları dile getiren, onlar adına hesap soran ve sorgulayan, iyilik ve güzellik adına muhalefet eden insandır.

Sanatçı şimdilerde Başbakan ile kahvaltı eden, oturdukları yerden açılımlar yapan bir meslek gibi oldu. Necati Şaşmaz, Mehmet Aslantuğ, Yılmaz Erdoğan gibi sanatçı olduğu iddiasını taşıyan insanlar toplumun dertlerine, sorunlarına ortak olan onlar için yeke yek savaşan insanlarsa eğer bu özelliklerini yüksek kaliteli kahvaltı sofralarından başka yerlerde göstersinler.

Sanatçı fark edici, yürüyen bedeni ile dev bir göz olmalı. Kendini dimdik tutmalı ve asla kendisiyle çelişmemeli.“Sanatçı; inanmış adamdır.” der, Nâzım Hikmet. İşine geldiği yerde efelenip, işine gelmediği yerde kıvırmamalı, söylemlerinin ve yaptığının arkasında durmalıdır.

Sanatçı dediğin zaman insanların saygı duyduğu onların zor günlerinde yanında olan karakterli insan akıllara gelir.

Benim gönül rahatlığı ile sanatçı diyebileceğim insanlar Başbakanın kahvaltısında oturdukları yerden memleketi kurtaranlar değil, tekel işçileri ile bir simidi kahvaltı yapıp bölüşen insanlardır. Ataol Behramoğlu, Orhan Aydın, Selçuk Uluergüven, Yavuz Top, Erkan Oğur, Nejat Yavaşoğulları, Yılmaz Onay ve Pınar Sağ gibi insanlara gönül rahatlığı ile sanatçı diyebilirim.

Sanatçı kişisel hırslarından arınmış olarak, toplumu bir nebzede olsa ileri götürmeyi amaçlayan insandır.

Bir dünya görüşü ve bir duruşu olan, hırslarına, öfkelerine yenilmeyen, maşa olarak kullanılmayan, kendinden vermesini bilen insandır.

Özetle, üretkenliğinin yanında kişiliği ile de bütünleşmiş insandır sanatçı.

29 Mart 2009 seçimleri CHP’nin aldığı en yüksek oy 1980 sonrasın için,bunun tabiki sebepleri var fakat bir başka ince ayrıntı ise CHP’nin bu seçimlerde belediye oyları ise %29 civarında bu en önemli noktası seçimin.Türkiye’de solu %30 dan ibaret olarak gören insanların tezini yok etmeye yetecektir çünkü insanlar CHP ye belediyede %29 oy oranı ile destek verebiliyorsa bunu genel seçimlere yansıtmakta çok imkansız gözükmese gerek.29 Mart sonrası CHP lideri Deniz Baykal çıkıp seçimi değerlendirirken ilk defa iktidar hedefini açıktan anlatmaya bir yere oturtmaya başladı.Sayın Baykal CHP’nin kadrolarında revizyon ihtiyacının belirdiğini ve bunu kısa sürede gidereceğini söyledi.%23 ile CHP için başarı mı diye ses çıkartanlar yine bir noktayı kaçırıyor Bülent Ecevit Kenya fatihi diye nitelendirilği zamanda bu kadar oy almayarak Başbakan olmuştu.CHP’nin aldığı bu oy oranında çoğunluğun düşüncesinin aksine adaylar değil Deniz Baykal’ın işsizlikten dem vurması çok etkili oldu.Sayın Erdoğan bundan o kadar şikayetçi oldu ki CHP’yi laiklik konusuna ,tek parti dönemine çekmeye çalıştı çünkü bu konulardan uzaklaşmak onun gücünü korumasını sağlayacaktı fakat olmadı ve AKP büyük bir oy kaybına uğradı,düşüşe geçti.Bundan sonra ne olacak işte asıl soru bu çünkü AKP’nin bir daha tek başına iktidar olması çok imkanlı birşey gözükmüyor, MHP ile birlikte CHP ise büyüyen oylarını genel seçimlerde üst seviyelere getirmek için çalışacaklar.CHP 1989 yılında SHP’nin yaptığı iç çekişme mücadelesi gibi şeyler ile boğuşmazsa Hükümeti kurma yetkisini alabilir .CHP bu sefer 1970 dönemi gibi varoşlara yönelmeye başlamalı geçmişteki kıyı şeridi yeniden eline geçti müim olan artık içerilere gitmesi hatta ve hatta doğu bölgelere yönelmesi gerekiyor.

Bunların hepsini ilerleyen zamanlarda hep birlikte göreceğiz.

Amerikan Merkez Bankası (FED)’in yaklaşık 18 yıl başkanlığını yürüten Greenspan, bugünkü durumu 1987 ve 2005′teki krizlerlerle karşılaştırdı.

Greenspan, “Piyasalarda son yedi haftadır gözlediğimiz davranış, 1998 yılında yaşadıklarımızla ve 1987 yılında gördüğümüz borsa çöküşü ile özdeşlikler taşıyor,” dedi.

Greenspan ABD emlak piyasasında yaşanan krizin tetiklediği küresel kredi sıkışıklığının da “korku” nedeniyle yaşandığını söyledi.

Wall Street Journal gazetesine göre, Greenspan Washington’da yaptığı bir konuşmasında, ABD mali piyasalarında yaşanan paniğin, bankalara karşı duyulan güvenin çökmesi nedeniyle tetiklendiğini söyledi.

Greenspan bu sözleri, Brooking Papers on Economic Activity adlı bir akademik derginin düzenlediği bir toplantıda söyledi.

Amerikan Merkez Bankası, ödeme gücü zayıf veya kötü bir kredi geçmişi olan kişilere verilen kredilerin 100 milyar dolar zarara neden olabileceğini belirtmiş ve bankaların daha ucuza borçlanmalarını sağlayabilmek için kredi faiz hadlerini kısma baskısı altında kalmıştı.

1987 yılında Amerikan borsaları, savaş zamanları dışında yaşanan en büyük çöküşe sahne olmuş ve dünyanın önde gelen şirketlerinin hisselerinin endekslendiği Dow Jones endeksinde yüzde 20′den fazla bir düşüş gerçekleşmişti.

1997yılında ise Rusya ve Brezilya’ya da sıçrayan ise Aysa mali krizi tarafından tetiklenen mali krizler Long Term Capital Management adlı hedge fon olarak da bilinen ihtiyat fonu şirketindeki mali sorunlara yol açmıştı.

Çağdaş anlamda “ulus” , feodal düzenden çıkılırken doğmuştur. Kapalı-yöresel tarım ekonomilerinden ulusal Pazar ekonomisine geçilirken, insanlar ülke düzeyinde birbirleriyle ilişki içine girdiler. Aynı topluma ait olmanın bilinci gelişti. “Biz” duygusu, derebeyliğin bölgesel sınırlarından ulusal sınırlara kadar genişledi. Bölgesel diller Latince ile birleşerek ulusal dile dönüştü. Ortak dil ve aynı yurdu paylaşmanın bilinci, giderek ulusal kültürü doğurdu. Ve ulusal kültür de “ulus” u yarattı. Bu oluşum süreci içinde, ne “ırk”ın ne de “din”in doğrudan bir rolü olmuştur!
Ulusal devlet, aynı zamanda yüz yüze ilişkilerin önemini yitirdiği bir çerçeveydi. Kurumsal ilişkiler içinde, birey kendisini çok daha güçsüz ve yalnız hissediyordu. Dayanışma duygusuna, manevi dayanağa olan gereksinmesi artmıştı. İşte, yurtseverliği giderek milliyetçiliğe dönüştüren bu ortamdır. Ulusçuluk, aynı topraklar üzerinde benzer koşulları paylaşan insanların, dışa karşı korunma ve dayanışma gereksinmelerini karşılayan bir ideolojidir ve giderek “egemenlik ulusundur” ilkesini gündeme getirmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu’nun çokuluslu yapısı içinde Türk milliyetçiliği çok geç gelişti. Çünkü ne derebeylikten ulusal devlete geçme durumu, ne de bir bağımsızlık savaşımı gereksinmesi vardı. Üstelik imparatorluğun dağılmasını önlemek için, etnik kökenlere önem vermemeye, özellikle de Türk öğesini vurgulamamaya özen gösterilmekteydi. İmparatorluk halkalarının çoğunluğunu Müslümanlar oluşturduğu için: “millet” değil, inananların birliğini vurgulayan “ümmet” ülküsü ön plana çıkarılıyordu.
Süleyman Nazif gibi bir Osmanlı aydını bile şöyle demiştir:” Önce Müslüman, sonra Osmanlı, sonra Türk’üm..” Kız kardeşini Türk olmayan bir Müslüman’a verebileceğini, ama Müslüman olmayan bir Türk’e vermeyeceğini söylemiştir.
Batı Avrupa’da toplumsal-ekonomik gelişmeler sonucu önce ulus olgusu doğmuş, sonra o ulusa uygun bir ulusal devletin yaratılması açısından, ulusçu ideoloji bir işlev görmüştür. Türkiye’de ise durum tersineydi. Önce geleneksel kurumların yıkıntıları üzerinde yeni bir devlet kuruldu; sonra bu devlet “ulus”u yaratmaya çalıştı. (Geri kalmış ülkeler açısından durum hemen her zaman aynıdır.)
Eski Türklerde oldukça gelişmiş bir “ulusal bilinç” bulunduğunu gösteren kanıtlar var. Örneğin, sekizinci yüzyıldan kalmış olan Orhun Anıtları arı bir Türkçe ile yazıldığı gibi, bütün Türkleri birleştirmek gibi bir ülküyü de yansıtıyordu.Oysa aynı tarihlerde Avrupa’da yaşayan toplumlarda, ne böyle gelişmiş bir arı dil, ne de bu düzeyde bir “ulusal bilinç” vardı.
Türklerde “ulus bilinci” nin gerilemesinin 1453′lerden, yani İstanbul’un fethinden başladığını söylemek yanlış olmaz. Artık çokuluslu bir yapı içinde “devşirme sistemi” egemen olacak, Türk öğesi bilinçli bir çaba ile geri plana itilecekti. Çünkü Osmanlı İmparatorluğu içinde, sadece Türkler iktidarı denetleyip sınırlayabilecek durumdaydılar. Fatih’ten başlayarak, iki yüzyılı aşkın bir süre, doğuştan Türk olan hemen hiçbir kimse sadrazamlığa getirilmedi.
Yusuf Akçora, 1911 yılında şu satırları yazmıştır: ” Vatan ve millet idealini biz mekteplerimizden değil, tesadüfen elimize geçen ecnebi kitaplardan, yahut etrafımızda, içimizde yaşayan yabancı milletlerin faaliyetlerinden öğrendik.” Gerçekten de, Türk milliyetçiliği bir iç gelişmeden çok dış etkilerin sonucu filizlenmiştir.
Kırım ve Kazan Türkleri başta olmak üzere, Çarlık Rusyası’nda yaşayan Türk topluluklarında “ulus bilinci” Osmanlı Türkleri’nden önce gelişti. Bunda, özellikle Çar 3. Aleksander ile başlayan milliyetçi baskıların önemli rolü vardı. Ruslar ve Ortodokslar dışındaki ulus ve dinlere hoşgörü gösterilmemesi, bu ülkede yaşayan Türkleri milliyetçi tepkilere itmekte gecikmedi.
Kırımlı İsmail Gaspıralı, 1883′te çıkardığı “Tercüman” gazetesinde, Türk ulusunun kendi dilini koruyarak Batılılaşması gerektiğini savunuyordu. Türk dili, Arapça, Farsça ve diğer yabancı dillerden geçmiş sözcüklerden giderek arındırılmalıydı. Türk kadınına özgürlük ve erkeklerle eşit haklar verilmesi de, Gaspıralı’nın hedefleri arasındaydı. Bir Azeri Türkü olan Hüseyinzade Ali Bey de, Türk milliyetçiliğinin doğuşunda önemli yeri olan isimlerdendir ve Ziya Gökalp’i çok etkilemiştir.
Türk ulusçuluğunun gelişmesinde ikinci önemli etkiyi Rumeli’nin kaybının yaptığını söyleyebiliriz. Evlerini, topraklarını terk ederek anayurda gelmek zorunda kalan Rumelili Türkler, kendilerine yapılan eziyeti dile getirerek, milliyetçi duyguların doğmasına katkı yapmışlardır. Ama uzaktaki yurtlarına “Turan” adını vererek, bir bakıma Turancılık akımının başlatıcısı olan Macarlar’dır. 1910′da Kont Telaki Pal’in başkanlığında kurulan Turan Derneği’nin “Turan” adlı yayın organının ön kapağı Macarca, arka kapağı eski yazı Türkçe yayımlanmıştır.
Gecikmiş Türk milliyetçiliği, kuşkusuz ki sadece dış etkenlerin dolaylı bir ürününü, bir tür tepki ideolojisi sayılamaz. Ali Engin Oba’nın da dediği gibi, Türk ulusçuluğu, aynı zamanda “Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılmak üzere olduğunun Türk aydınlarınca hissedilmeye başlandığı bir dönemde, bu çöküşü engellemek için aranan çarelerden biri olarak ortaya çıkmış” tır.
Kemalist ulusçuluk, işte bu birikimin, bu sürecin bir ürünüdür. Ama giderek Mustafa Kemal’in damgasını taşımış, kendine özgü bir nitelik kazanmıştır.
Kemalizmin “ulusçuluk ilkesi, hani gereksinmeyi ya da gereksinmeleri karşılıyordu?
Bağımsızlık ve çağdaşlaşmak!.. Bağımsızlığını kazanamayan bir toplum, kendi “iç dinamikleri” ile gelişemezdi.Ne olanaklarının tümünü kendi gelişmesi için kullanabilir, ne de kendi çıkarlarını dış güçlerin çıkarlarının önüne geçirebilirdi. Öyleyse ilk aşama “bağımsızlık”tı. Atatürk bağımsızlığı sadece “siyasal” bağımsızlık olarak anlamıyor, “tam” bağımsızlığı savunuyordu. Ekonomik bağımsızlığına sahip bulunmayan bir toplum, siyasal açıdan da tam bağımsız olamazdı.
Şöyle diyordu:”Tam bağımsızlık denildiği zaman elbette siyasi, mali, iktisadi, askeri, kültürel ve benzeri her hususta tam bağımsızlık ve serbestlik demektir. Bu saydıklarımın herhangi birinde bağımsızlıktan mahrumiyet, millet ve memleketin gerçek anlamıyla bütün bağımsızlığından mahrumiyet demektir.”
Türk Kurtuluş Savaşı, Hindistan’dan Cezayir’e, hemen tüm esir halkların aydınlarında heyecan yaratmış, bir “umut” ışığı oluşturmuştur. Bu güçlü Batı’ya, emperyalist devletlere karşı kazanılan ilk bağımsızlık hareketiydi. Bu nedenle de, giderek “evrensel” bir önem kazandı. Atatürk, tüm sömürge durumundaki ülkelerin, kendi deyimiyle “mazlum milletler”in birer birer bağımsızlıklarını kazanacağını çok önceden tahmin etmişti.
Kemalist ulusçuluk anlayışının dışa yönelik hedefi, “çağdaş uluslar topluluğunun eşit haklara sahip bir üyesi olmak”tı. Mustafa Kemal, nasıl kendi ulusu için eşitlik istiyorsa, tüm uluslar için de eşitliği savunuyordu. Saldırgan değil barışçı, başka ulusları egemenlik altına almaya değil özgürleştirmeye yönelik bir ulusçuluk anlayışına sahipti. “Biz kimsenin düşmanı değiliz, yalnız insanlığın düşmanı olanların düşmanıyız” demekteydi. O’na göre, Türk yurttaşı önce kendi ulusunun varlığı ve mutluluğu için çalışmalı; ama aynı zamanda, başka ulusların barış içinde gelişmesinden de yana olmalıydı. “Yurtta barış, dünyada barış” sözü Kemalist ulusçuluğun özünü iyi yansıtıyordu.
Atatürk, insancıl ve evrensel bir ulusçuluk anlayışına sahipti. İnsanlığa şöyle bir gelecek vaat ediyordu:”Sömürgecilik ve yayılmacılık yeryüzünden yok olacak ve yerlerine, uluslar arasında hiçbir renk, din, soy farkı gözetmeyen yeni bir uyum ve işbirliği çağı egemen olacaktır.”
Kemalist ulusçuluğun içe yönelik hedefi ise, çağdaş bir ulus yaratmaktı. Ve Atatürk’ün insanlar arasında “renk, din, ve soy farkı” gözetmemek gerektiğine olan inancı, O’nun “ulus” anlayışına da elbette yansıyacaktı. O anlayışta ne “ırk”a yer vardı, ne “din”e. Bir “ulus”u var eden temel öğeler olarak; ortak geçmiş, ortak dil(anadil değil) ve ortak kültür sayılıyordu. Ve böyle bir anlayış, sadece ulusların doğuş sürecindeki tarihsel gerçeklere uymakla kalmıyor; aynı zamanda Anadolu gerçeğine de uygun düşüyordu.
Orta Asya’dan Anadolu’ya göç eden Türklerin sayısı, o tarihteki Anadolu nüfusunun sadece yüzde 10′u kadardı. Sultan Orhan’dan sonra, Osmanlı padişahlarının çoğu yabancı kadınlarla evlenmişlerdi; tahta geçenlerin çoğunun anneleri Türk değildi. Anadolu insanı bin yıl boyunca öylesine karışmıştı ki, kimin “safkan” hangi kökenden olduğunu belirlemek olanağı kalmamıştı. Ve zaten böyle bir belirlemenin de hiçbir anlamı yoktu.
Bugün Iraklı da Arap’tır Cezayirli de. Yani ikisi de aynı “ırk”tandır. Ama aynı “ulus”tan değildir. Çünkü bir ulusu ulus yapan dayanışma duygusuna, benzer biçimde duyup düşünüp davranmak alışkanlığına sahip değildir. Ama Cezayirli Berberi ile Cezayirli Arap aynı ulustandır.
Atatürk, Anadolu’nun geçmiş bütün kültürlerine, Türk ulusunun ortak “miras”ı olarak sahip çıkarken; aynı zamanda Anadolu’da yaşayan herkesin, bu ulusun “asıl” üyesi olduğunu da vurgulamış oluyordu.
Atatürk’ün “ulus” anlayışına ne ırk ne de din öğesini katmasının doğruluğunu, Bosna faciasını yaşarken bir kez daha anlıyoruz. Müslüman Boşnakları acımasızca öldüren, kadınlarının kızlarının ırzına geçen, evlerini eşyalarını yağmalayıp yakan Sırplar başka bir “ırk”tan mıdır? Boşnak da Sırp da Slav kökenli değil midir? İkisi de aynı dili konuşmamakta mıdır?
Bosna örneğinde görülüyor ki; “ırk” birliği “bir ulus”un oluşmasına nasıl yetmiyorsa, “din” ayrımının öne çıkarılması da, bir “ulus”un ortaya çıkmasını engelleyebilmektedir. Oysa Ziya Gökalp bile, Batı’nın tekniğini, İslamın dinini, Türk’ün kültürünü bir araya getirerek bir
“ulus” yaratmak düşüncesindeydi.
Atatürk ilk Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yaptığı bir konuşmada, Türk, Kürt, Laz, Çerkes birlikte bir bütün oluşturduğunu vurgulamıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında hep “Türkiye milleti” deyimini kullanmıştır. Daha sonraları, karmaşık bir etnik yapıdan kendine güvenen çağdaş bir ulus yaratmak için çaba gösterdiğinde de, örneğin “Ne mutlu Türk olana” dememiş, “Ne mutlu Türk’üm diyene” demiştir.Onun için “Türk”, Anadolu toprakları üzerinde yaşayan, “kederde, kıvançta” dayanışma içinde olan insanların “ortak” adıdır. 1935 yılındaki resmi tanımlamaya göre de “ulus, dil, kültür ve ülkü birliği ile birbirine bağlı yurttaşlardan meydana gelen siyasal ve sosyal bir bütündür.”
Atatürk, ulus kavramına “din” öğesini dahil etmemesini ise şöyle savunuyordu: “Türkler İslam dinini kabul etmeden de büyük bir millet idi. Bu dini kabul ettikten sonra, bu din, ne Arapların, ne aynı dinde bulunan Acemlerin ve ne de sairenin Türklerle birleşip bir millet teşkil etmelerine tesir etmedi. Bilakis, Türk milletinin milli bağlarını gevşetti; milli heyecanını uyuşturdu. Bu pek tabii idi. Çünkü Hz. Muhammed’in kurduğu dinin amacı, bütün milliyetlerin üzerinde, hepsini kapsayan bir ümmet siyaseti idi.”
Peki bir “ulus” olmak niçin bu kadar önemliydi?
Çünkü “çağdaş” toplum olabilmenin ilk koşulu, uluslaşma aşamasını geride bırakmaktı. Üstelik “ulus” olma, aynı zamanda “demokrasi” ye geçebilmenin de bir ön koşulu idi. Aşiret, boy, kabile aşamasını geride bırakmadan çağdaşlaşabilmek, demokratik bir toplum oluşturmak olanaksızdı.                                                                                                               

                                                                                                                 A.TANER KIŞLALI